Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της μελέτης η ενίσχυση των Συνεταιριστικών Επιχειρήσεων, που ασχολούνται με την συγκέντρωση δημητριακών, θα πρέπει να υλοποιηθεί είτε με επιδότηση επιτοκίου κατά 2 μονάδες είτε με παροχή της εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου κατά 50% για τα δάνεια που θα συναφθούν

Αναλυτικότερα, οι πρόσφατες εξελίξεις στην αγορά σιτηρών έχουν ως εξής:

Παραγωγή, κατανάλωση

 Την εμπορική περίοδο 2008/09 η παγκόσμια  παραγωγή σίτου έφθασε στο επίπεδο των 683 εκατ. τόνων, υπερβαίνοντας κάθε προηγούμενη επίδοση. Πρόσφατες προβλέψεις εκτιμούν ελαφρά μικρότερο επίπεδο παραγωγής κατά την τρέχουσα περίοδο, με μείωση της τάξεως του 1,%. Η κατανάλωση δεν σημείωσε αξιόλογη μεταβολή, ενώ το παγκόσμιο εμπόριο εκτιμάται ότι περιορίσθηκε σημαντικά (-13%). Πολύ σημαντική ήταν η αύξηση των αποθεμάτων, από 164 εκατ. τόνους την προηγούμενη περίοδο σε 195 εκατ. τόνους την τρέχουσα (+19% περίπου).

Όπως φαίνεται από τα στοιχεία του πίνακα 2, η παραγωγή σίτου στην ΕΕ-27 αναμένεται να μειωθεί κατά 8,4% περίπου, επηρεαζόμενη από την κρίση των τιμών στην ευρωπαϊκή και τη διεθνή αγορά. Η πτώση αναφέρεται τόσο στην παραγωγή κοινού (μαλακού) σίτου, όσο και στο σκληρό σιτάρι.

Στην Αμερική, η σημαντική, πτώση της παραγωγής σίτου (-11%) συνδέεται με τις μειωμένες αποδόσεις εξαιτίας των δυσμενών καιρικών συνθηκών που επικράτησαν κατά τη χειμερινή συγκομιδή στις νότιες περιοχές, αλλά και με τον περιορισμό των καλλιεργούμενων εκτάσεων κατά την εαρινή περίοδο. Η κρίση των τιμών επηρέασε και τον Καναδά, με αποτέλεσμα την επιστροφή των αγροτών στην καλλιέργεια ελαιούχων σπόρων και κάμψη της παραγωγής κατά 7% περίπου.

Στη Ρωσία, η οικονομική αβεβαιότητα και η πτώση των τιμών επηρέασαν αρνητικά την καλλιέργεια, με μείωση της παραγωγής σίτου κατά 3% περίπου. Μεγαλύτερη και σημαντικότερη μείωση παραγωγής σίτου εκτιμάται στην Ουκρανία, της τάξεως του 21% περίπου, εξαιτίας των επιπτώσεων της κρίσης που επέδρασε σημαντικά στο κόστος παραγωγής και αποθήκευσης (λιπάσματα, κ.λ.π.) περιορίζοντας την καλλιέργεια. Υπενθυμίζεται ότι την προηγούμενη περίοδο η παραγωγή σίτου στην Ουκρανία αυξήθηκε κατά 86% περίπου, πλησιάζοντας τους 26 εκατ. τόνους, ενώ η εξαγωγική πολιτική της χώρας ευνοήθηκε και από την υποτίμηση του νομίσματός της, κατά 35% ως προς το δολάριο, από το τέλος του 2008. Την περίοδο 2008/2009 οι εξαγωγές σίτου της Ουκρανίας υπερέβησαν τους 13 εκατ. τόνους, το 2009/10, αναμένεται μείωση των εξαγωγών, εκτιμώμενη στο επίπεδο των 9 εκατ. τόνων.

Από τις άλλες σημαντικές παραγωγικές χώρες ενδιαφέρον παρουσιάζει η Αυστραλία, όπου εκτιμάται αύξηση της παραγωγής σίτου κατά 7,5% περίπου παρά την πτώση των τιμών. Σημειώνεται πάντως ότι το ασθενές δολάριο της Αυστραλίας αναμένεται να επηρεάσει θετικά τις εξαγωγές. Μείωση της παραγωγής εκτιμάται για την Αργεντινή, ενώ σημασία αποκτά και η πολύ σημαντική αύξηση (71%) της παραγωγής στο Μαρόκο, γεγονός που θα περιορίσει τις εισαγωγές, στοιχείο που συνδυάζεται με τις εξελίξεις στις χώρες της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, όπου η παραγωγή φαίνεται ότι ανέκαμψε μετά από την ξηρασία των τελευταίων ετών.

Η κατανάλωση σίτου, αυξήθηκε κατά 3,7% την προηγούμενη περίοδο κυρίως εξαιτίας της ζήτησης για ζωοτροφές. Η κατανάλωση κατά την τρέχουσα περίοδο εκτιμάται στα 644 εκατ. τόνους (+0,73%), όπως φαίνεται στον πίνακα που ακολουθεί.

Το στοιχείο πάντως που χαρακτηρίζει την τρέχουσα εμπορική περίοδο είναι η σημαντική συσσώρευση αποθεμάτων, τα οποία εκτιμάται στο επίπεδο των 196 εκατ. τόνων, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 30% της προβλεπόμενης κατανάλωσης. Σημειώνεται ότι και κατά την προηγούμενη περίοδο τα αποθέματα τέλους είχαν αυξηθεί σημαντικά, κατά 36% περίπου, φθάνοντας στο ύψος των 164 εκατ. τόνων.

Στην ΕΕ-27 για το τέλος της εμπορικής περιόδου 2009/10 σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο 2008/09, εκτιμάται  μείωση αποθεμάτων από 18,3 εκ. τ. σε 17 εκ. τ. περίπου (-6%) .

Χωρίς ιδιαίτερη μεταβολή αναμένεται να εξελιχθεί η παγκόσμια παραγωγή αραβόσιτου με την συγκομιδή να διατηρείται σχεδόν σταθερή, ενώ εκτιμάται περιορισμένη αύξηση της κατανάλωσης και αξιόλογη μείωση των αποθεμάτων κατά 6,7%, όπως φαίνεται από τα στοιχεία του πίνακα που ακολουθεί.

Η παραγωγή εκτιμάται ότι ανέρχεται στα 334 εκατ. τ. , αυξημένη κατά  8,8% περίπου σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο.

Στην ΕΕ-27 η παραγωγή αραβόσιτου εκτιμάται μειωμένη σε 56 εκατ. τόνους, (-10,5% ). Τα αποθέματα τέλους 2009/10, προβλέπονται μειωμένα κατά 47% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, στο επίπεδο των 3,2 εκατ. τόνων περίπου.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η παραγωγή στις ανταγωνιστικές χώρες, όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία, εκτιμάται λίγο μειωμένη σε 7,2 και 1,3 εκατ. τόνους αντίστοιχα. Σημαντικά μειωμένη ωστόσο εκτιμάται η παραγωγή της Ουγγαρίας,  κατά 1,8 εκατ. τόνους περίπου (-20%). Σημαντική μείωση εκτιμάται[1] για την παραγωγή στην Ουκρανία (-8%), όπου η πτώση της παραγωγής συνδέεται με το σημαντικό περιορισμό των  καλλιεργούμενων εκτάσεων. Παράλληλα σημειώνεται αύξηση του κόστους παραγωγής, αλλά και έλλειψη αποθηκευτικών χώρων. Για τη Σερβία τέλος η παραγωγή εκτιμάται στους 6,4  εκατ. τόνους, αυξημένη κατά 4,4% περίπου

Εξελίξεις στο εμπόριο

Το εμπόριο σίτου (μαλακό, σκληρό σιτάρι, αλεύρι) σε παγκόσμιο επίπεδο προβλέπεται να περιοριστεί κατά 13% περίπου σε σχέση με την προηγούμενη εμπορική περίοδο, καλύπτοντας ποσότητα της τάξεως των 124 εκατ. τόνων περίπου. Η πτώση αυτή συνδέεται με τον περιορισμό των εισαγωγών από τις χώρες της Βόρειας Αφρικής, της Μέσης Ανατολής και της Νότιας Ασίας, όπου η παραγωγή φαίνεται ότι ανέκαμψε. Στη Βόρεια Αφρική και στη Μέση Ανατολή οι εισαγωγές αναμένεται να μειωθούν κατά 11,5 εκατ. τόνους, ενώ στη Νότια Ασία οι εισαγωγές αναμένεται να μειωθούν κατά 45% (4,7 εκατ. τόνοι)

Στον αραβόσιτο, παρά την κρίση και την πτώση των τιμών, το παγκόσμιο εμπόριο, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Υπουργείου Γεωργίας της Αμερικής, αναμένεται να αυξηθεί τη νέα περίοδο κατά 2,3% περίπου, φθάνοντας στο επίπεδο των 85 εκατ. τόνων.

Κατά την τρέχουσα περίοδο ωστόσο, στην ΕΕ-27 οι εξαγωγές αναμένεται να περιορισθούν σε 1,5 εκ. τ. (μείωση 14%  περίπου). Μείωση προβλέπεται και στις εξαγωγές της Ουκρανίας, οι οποίες αναμένεται να περιοριστούν στο επίπεδο των 5 εκατ. τόνων (μείωση 9%).

Εξέλιξη τιμών

Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Γεωργίας της Αμερικής (FAS/USDA, Ιαν. 2010) σε σχέση με την εξέλιξη των τιμών σίτου, στη διάρκεια του Δεκεμβρίου 2009 η τιμή του αμερικανικού σκληρού εαρινού σίτου (HRS) παρουσίασε πτώση κατά  12$/τόνο φθάνοντας στα 255$/τόνο. Η τιμή του σκληρού χειμερινού σίτου (HRW) μειώθηκε κατά 8$/τόνο στα 219$/τόνο, του μαλακού χειμερινού σίτου (SRW) στα 213$/τόνο (-3$/τόνο ) και του λευκού σίτου (WW) στα 196$/τόνο (-6$/τόνο). 

Από την ίδια πηγή καταγράφεται κατά το Δεκέμβριο 2009 μείωση τόσο της τιμής εξαγωγής του Αμερικανικού αραβοσίτου κατά 3$/τόνο στα 179$/τόνο., όσο και του αραβοσίτου Αργεντινής κατά 2$/τόνο στα 177$/τόνο.

Σύμφωνα με στοιχεία του Ιταλικού Ινστιτούτου ISMEA, κατά τον Ιανουάριο 2010 οι τιμές σκληρού σίτου στην Ιταλική αγορά υποχώρησαν κατά 4,5 % περίπου σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο 2009. Η υποχώρηση των τιμών (σκληρού σίτου) σε σύγκριση με τον Ιανουάριο 2009 ήταν ακόμα μεγαλύτερη και κυμάνθηκε ανάλογα με την ποιοτική κατηγορία από 10%-14% . Αντιθέτως , οι τιμές αραβοσίτου στην Ιταλική αγορά παρουσίασαν σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο 2009 άνοδο 2,5% ενώ  σύγκριση με τον Ιανουάριο 2009 η τιμή του εγχώριου αραβόσιτου και του αραβόσιτου εισαγωγής από την ΕΕ αυξήθηκε αντίστοιχα κατά 9% και 12%.

Εξελίξεις στην εγχώρια αγορά

Μαλακό σιτάρι:

Σύμφωνα με Κοινοτικές πηγές, η καλλιέργεια κοινού-μαλακού σίτου κατά την  καλλιεργητική περίοδο 08/09 εκτιμάται ότι μειώθηκε κατά 6 % περίπου, καλύπτοντας έκταση 1.630.000 στρεμμάτων, με εκτίμηση παραγωγής στο επίπεδο των 481.000 τόνων, μειωμένη  κατά 10 %, σε σχέση με την προηγούμενη.

Το εμπόριο ωστόσο του κοινού (μαλακού) σίτου επηρεάζεται σημαντικά από τις εισαγωγές, οι οποίες κατά το 11μηνο Ιαν- Νοεμβρίου  2009 ανήλθαν στους 772.000 τ. έναντι 705.000 τ. της αντίστοιχης περιόδου του 2008 σημειώνοντας άνοδο, συνδεόμενη με την  πτώση της μέσης τιμής στα 172 €/τον. έναντι  268€/τον. της αντίστοιχης περιόδου του 2008. Το μεγαλύτερο μέρος των εισαγωγών αυτών προήλθε από  την Ουγγαρία (184.000 τ., 24%), τη Γαλλία (19%), τη Βουλγαρία (11%) και τη Ρουμανία (7,5%), που κάλυψαν το 61% περίπου της συνολικά εισαχθείσας ποσότητας. Πολύ περιορισμένες ήταν οι ποσότητες εισαγωγής από τη Ρωσία (μόλις 29.000 τ.), η οποία κατά το 12μηνο 2008 είχε τα πρωτεία με 204.000 τ..

Από τις κυριότερες χώρες προέλευσης μαλακού σίτου εισαγωγής,  τις πιο ανταγωνιστικές τιμές προσέφερε η Ουκρανία με 122€/τόνο, ακολουθούμενη από τη Ρουμανία με 128€/τόνο και τη Βουλγαρία με 137€/τόνο. Με μεγαλύτερη απόσταση ακολούθησαν η Γαλλία στα 180€/τόνο και η Ουγγαρία στα 184€/τόνο.

Σκληρό σιτάρι:

Σύμφωνα με Κοινοτικές πηγές , η παραγωγή σκληρού σίτου κατά την καλλιεργητική περίοδο 08/09 εκτιμάται ότι ανήλθε στους 1,33 εκατ. τόνους, ενώ η έκταση που καλλιεργήθηκε εκτιμάται στα 5.250.000 στρ. (+ 8,5%).

Το εμπόριο και οι τιμές σκληρού σίτου επηρεάσθηκαν σημαντικά από την εξέλιξη των εξαγωγών, κυρίως προς την Ιταλία, που συστηματικά απορροφά μεγάλο μέρος και προς τις χώρες της Β. Αφρικής. Κατά το 11μηνο Ιαν- Νοεμβρίου 2009 οι συνολικές εξαγωγές σκληρού σίτου υπερέβησαν σε ποσότητα και αξία τις εξαγωγές του 12μηνου 2008 και ανήλθαν στους 523.000 τ. έναντι 243.000 της αντίστοιχης περιόδου του 2008 σημειώνοντας εντυπωσιακή άνοδο, συνδεόμενη με την  πτώση της μέσης τιμής στα 225 €/τον. έναντι  354€/τον. της αντίστοιχης περιόδου του 2008.

Το μερίδιο της Ιταλίας κατά το 11μηνο 2009 υποχώρησε στο 47%  με 246.000 τ. και μέση ετήσια τιμή εξαγωγής στα 218 €/τ. fob. Σημαντική ποσότητα απορρόφησε η Τυνησία (94.000 τ.) και ακολούθησαν η Τουρκία (73.000 τ.) , η Αλγερία (67.000 τ.) και το Μαρόκο (24.000 τ.).

Αραβόσιτος:

Σύμφωνα με Κοινοτικές πηγές, η παραγωγή αραβοσίτου κατά την καλλιεργητική περίοδο 08/09 ανήλθε σε 2,341εκ. τ. (-5%) ενώ οι εκτάσεις που καλλιεργήθηκαν ανήλθαν στα 2.400.000 στρέμματα .

Κατά το 11μηνο Ιαν- Νοεμβρίου 2009, οι εισαγωγές αραβοσίτου στην Ελλάδα ανήλθαν στους 144.000 τ. περίπου έναντι 451.000 τ. της αντίστοιχης περιόδου του 2008 σημειώνοντας πτώση 68%, με πτώση της μέσης τιμής στα 156 €/τον. έναντι  229 €/τον. της αντίστοιχης περιόδου του 2008. Το μεγαλύτερο μέρος των εισαγωγών αυτών προήλθε από  τη Σερβία (36.000 τα, 157€/τον.), τη Βουλγαρία (29.000 τ.,131€/τον. ), τη Γαλλία  (23.000 τ. , 160€/τον.) και Ουγγαρία (25.000 τ., 141€/τον.). Εξαιρετικά περιορισμένες ήταν οι ποσότητες εισαγωγής από την Ουκρανία (1.250 τ.), η οποία κατά την αντίστοιχη περίοδο του 2008 είχε τα πρωτεία με 283.000 τ. και μερίδιο 63% περίπου.

Από τις κυριότερες χώρες προέλευσης αραβοσίτου εισαγωγής περιόδου Ιαν-Νοεμβρίου 2009, τις πιο ανταγωνιστικές τιμές προσέφερε η Βουλγαρία με 131€/τόνο, ακολουθούμενη από την Ουγγαρία με 141€/τόνο. Με μεγαλύτερη απόσταση ακολούθησαν η Σερβία και η Ρουμανία στα 157€/τόνο.

Τιμές παραγωγού - Αδιάθετα αποθέματα

Ο ισχυρός ανταγωνισμός από εισαγόμενα σιτηρά σαν αποτέλεσμα της αυξημένης παραγωγής και των αποθεμάτων σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, οδήγησε σε κάμψη τις τιμές παραγωγού.

Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία από ορισμένες ΕΑΣ, τα αδιάθετα αποθέματα που κατέχουν οι ΕΑΣ υπερβαίνουν τους 165.000 τόνους σκληρού σίτου και τους  95.000 τόνους αραβοσίτου.

Από τα συγκριτικά στοιχεία που συγκέντρωσε η ΠΑΣΕΓΕΣ από ορισμένες ΕΑΣ ως προς τις τιμές παραγωγού 2007, 2008 και 2009 προκύπτουν τα εξής:

Στο σκληρό σιτάρι η μέση τιμή παραγωγού το 2007 ανήλθε, κατά μέσο όρο, σε 24 λεπτά/κιλό, με εκτεταμένο εύρος απόκλισης. Η μέση τιμή παραγωγού για το 2008 ήταν  22,1 λεπτά/κιλό, μειωμένη  κατά 7,9% περίπου σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Οι τιμές παραγωγού σκληρού σίτου εσοδείας 2009 στη διάρκεια της εμπορικής περιόδου κινήθηκαν πτωτικά. Σε περιοχές της Β. Ελλάδας, οι  βροχοπτώσεις κατά την περίοδο συγκομιδής προκάλεσαν ποιοτική υποβάθμιση με αποτέλεσμα τη διαβάθμιση του προϊόντος σε προ- και μεταβροχικό και αντίστοιχη διαφοροποίηση της τιμής. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία από ορισμένες ΕΑΣ, οι τρέχουσες τιμές παραγωγού υποχωρούν κάτω από τα 15 λ/κιλό, ενώ η αγορά πιέζει για ακόμη μεγαλύτερη συρρίκνωση ακόμη και στα 11-12 λ/κιλό. Σε αρκετές περιπτώσεις έχουν δοθεί στους παραγωγούς προκαταβολές των 12-15 λ/κιλό ενώ καταγράφονται και υψηλότερες προκαταβολές ή οριστικές τιμές παραγωγού (17-20 λ/κιλό) οι οποίες αφορούν σε ποιοτικό σιτάρι της  αρχής της περιόδου. Βέβαια είναι φανερό ότι στις περιπτώσεις που οι αντίστοιχες ποσότητες παρέμειναν αδιάθετες, οι ΑΣΟ αντιμετωπίζουν κίνδυνο ζημίας.

Στον αραβόσιτο η μέση τιμή παραγωγού το 2007 ανήλθε κατά μέσο όρο σε 24 λεπτά/κιλό. Η μέση τιμή παραγωγού για το 2008 ήταν  13,4 λεπτά/κιλό, μειωμένη  κατά 44% περίπου σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Για τον αραβόσιτο εσοδείας 2009 οι τρέχουσες τιμές παραγωγού στη Β. και Κεντρική Ελλάδα (κύριες παραγωγικές περιφέρειες) ανέρχονται κατά μέσον όρο στα 12 λ/κιλό, κυμαινόμενες από 10-13 λ/κιλό

Στο μαλακό σιτάρι η μέση τιμή παραγωγού ανήλθε το 2007 σε 20 λεπτά/κιλό. Η μέση τιμή παραγωγού για το 2008 ήταν  15,6 λεπτά/κιλό, μειωμένη  κατά 28% περίπου σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία από ορισμένες ΕΑΣ, οι τρέχουσες τιμές παραγωγού ανέρχονται κατά μέσον όρο στα 11,5 λ/κιλό ενώ καταγράφονται περιπτώσεις όπου οι παραγωγοί έλαβαν μόνο προκαταβολή 8 λ/κιλό.

Προοπτικές για το 2010

Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Διεθνούς Συμβουλίου Σιτηρών (IGC, Ιαν. 2010) οι καιρικές συνθήκες στο Β. ημισφαίριο θεωρούνται ευνοϊκές για τα χειμερινά σιτηρά. Ειδικότερα οι εκτάσεις σίτου που θα συγκομιστεί το 2010 εκτιμώνται στα 2.210 εκ στρέμματα, κατά 1% μειωμένες σε σχέση με το 2009. Εφόσον οι αποδόσεις διατηρηθούν στο ίδιο επίπεδο, η παγκόσμια παραγωγή εκτιμάται στους 653 εκ τόνους , μειωμένη κατά 3% (21 εκ τόνους) σε σχέση με το 2009, παρόλα αυτά όμως θα αποτελεί την 3η κατά σειρά  μεγάλη συγκομιδή.

 Κρίσιμο μέγεθος αποτελούν τα αποθέματα τέλους της εμπορικής περιόδου  09/10, τα οποία εκτιμώνται από την ίδια πηγή (IGC, Ιαν. 2010) αυξημένα (για δεύτερη συνεχή χρονιά) κατά 20% στους 197 εκ. τόνους.

Για τον αραβόσιτο τα αποθέματα τέλους εκτιμάται ότι θα έχουν μικρή κάμψη , θα διατηρηθούν όμως σε υψηλά επίπεδα.

Με ομαλές καιρικές συνθήκες , τα παραπάνω στοιχεία υποδηλώνουν πιθανή διατήρηση των τιμών στα σημερινά χαμηλά επίπεδα στη διάρκεια του 2010 τόσο στο σιτάρι όσο και στον αραβόσιτο.

Πρόταση

Είναι απόλυτα αναγκαίο να στηριχθούν οι Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις με ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης για αγορασθείσες ή παραληφθείσες ποσότητες δημητριακών και αυτό θα πρέπει να υλοποιηθεί είτε με επιδότηση επιτοκίου κατά 2 μονάδες είτε με παροχή της εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου κατά 50% για τα δάνεια που θα συναφθούν.

Για το πλήρες κείμενο της μελέτης, σε doc μορφή, πιέστε εδώ:

[1] FAS /USDA, Ιανουάριος 2010