Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται στην μελέτη, το ελληνικό μέλι φημίζεται για την καλή του ποιότητα, το άρωμά του και την εξαιρετική γεύση του σε παγκόσμια κλίμακα. Επίσης, ανήκει στα αγροτικά μας προϊόντα που έχουν μεγάλες προοπτικές στην Ευρωπαϊκή αγορά λαμβανομένου υπόψη ότι η Ε.Ε είναι ελλειμματική σε μέλι με βαθμό αυτάρκειας 60%, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το 2007.

Παράλληλα μπορεί ο μελισσοκόμος να εκμεταλλευτεί συστηματικά και την παραγωγή των λοιπών προϊόντων της κυψέλης (γύρη, βασιλικό πολτό, κερί, πρόπολη, δηλητήριο της μέλισσας) με δυνατότητες για σημαντική αύξηση του εισοδήματός του.

Στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μελισσοκόμοι σε σχέση με την αγορά η μελέτη εντοπίζει τα εξής:

Διάθεση - εμπορία του μελιού: Η διάθεση του μελιού γίνεται από τους μελισσοκόμους είτε άμεσα στον καταναλωτή είτε έμμεσα, μέσω των διαφόρων συνεταιριστικών οργανώσεων και εμπόρων-τυποποιητών. Από τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν προκύπτει ότι η τιμή πώλησης του προϊόντος στον έμπορα είναι χαμηλή και σε συνδυασμό με το υψηλό κόστος παραγωγής του μελιού εξανεμίζονται τα περιθώρια κέρδους για τον παραγωγό.

Στις περιπτώσεις όπου λειτουργούν οργανωμένοι συνεταιριστικοί φορείς οι μελισσοκόμοι καταφέρνουν είτε να επιτύχουν καλύτερη τιμή διάθεσης του μελιού είτε μέσω της υποστήριξης που παρέχεται από το συνεταιρισμό να πετυχαίνουν μείωση του κόστους παραγωγής.

Ανταγωνισμός από εισαγόμενα μέλια: Ένα από τα σοβαρά προβλήματα των μελισσοκόμων είναι ο ανταγωνισμός από το εισαγόμενο μέλι το οποίο πωλείται σε χαμηλές τιμές. Από τα στοιχεία των εισαγωγών που συγκεντρώθηκαν διαπιστώνεται ότι η τιμή εισαγωγής του μελιού είναι ιδιαίτερα χαμηλή. Το 2008 για παράδειγμα οι μεγαλύτερες ποσότητες εισαγόμενου μελιού προήλθαν από τη Βουλγαρία με μέση τιμή εισαγωγής 2,39 €/κιλό. Η ιδιαίτερα χαμηλή τιμή πώλησης του εισαγόμενου μελιού σε συνδυασμό με το υψηλό κόστος, παραγωγής του ελληνικού μελιού αλλά και τα λιγότερα ανεπτυγμένα δίκτυα προώθησης, καθιστούν την ελληνική παραγωγή λιγότερο ανταγωνιστική παρά το γεγονός ότι η ποιότητα του ελληνικού μελιού είναι κατά κοινή ομολογία άριστη και υψηλότερη αυτής του εισαγομένου.

Απαιτούνται επιπλέον συνεχείς έλεγχοι των εισαγόμενων ποσοτήτων μελιού από τη πολιτεία ώστε να αποτρέπεται η νοθεία του ελληνικού μελιού με εισαγόμενα τόσο για την προστασία του καταναλωτή όσο και του έλληνα μελισσοκόμου.

Τυποποίηση - συσκευασία και ετικέτα του μελιού: Θεωρείται σημαντική η υιοθέτηση από τους παραγωγούς ετικέτας και συσκευασίας του προϊόντος, που θα ανταποκρίνεται στις συνεχώς διαμορφούμενες απαιτήσεις του σύγχρονου καταναλωτή, με τήρηση πάντα των κοινοτικών και εθνικών νομοθετικών απαιτήσεων.

Οι πρωτότυπες - καινοτόμες συσκευασίες και η επέκταση σε μικρότερες συσκευασίες μπορούν να αυξήσουν την κατανάλωση και να συμβάλλουν στην ενίσχυση της θέσης του προϊόντος στην αγορά.

Η βελτίωση επίσης, των εγκαταστάσεων τυποποίησης - συσκευασίας, μέσω των επενδυτικών προγραμμάτων θα συμβάλλει αποτελεσματικά στην  κατεύθυνση αυτή.

Προτάσεις για την ανάπτυξη του κλάδου

Σύμφωνα με την μελέτη, για να μπορέσει ο τομέας της μελισσοκομίας να παρουσιάσει περαιτέρω ανάπτυξη θα πρέπει, μεταξύ άλλων να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα παρακάτω σημεία:

• Μείωση του κόστους παραγωγής.
• Αύξηση της κατανάλωσης του μελιού μέσα από την προβολή ενός προτύπου υγιεινής διατροφής.
• Αύξηση των εξαγωγών και κατάκτηση νέων αγορών.
• Βελτίωση της τυποποίησης, συσκευασίας και διαφήμισης του προϊόντος.
• Στροφή στην συστηματική παραγωγή και άλλων προϊόντων κυψέλης όπως βασιλικός πολτός, γύρη, πρόπολη, κερί, δηλητήριο.
• Προώθηση της πιστοποίησης βιολογικών μελισσοκομικών προϊόντων στα πλαίσια των Κανονισμών 834/2007 του Συμβουλίου για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων και 889/2008 της Επιτροπής σχετικά με τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007
• Κατοχύρωση μελιών ΠΟΠ και ΠΓΕ. Σήμερα έχει κατοχυρωθεί μόνο το «Μέλι Ελάτης Μαινάλου Βανίλια»  ως ΠΟΠ.
• Εμπλουτισμός της μελισσοκομικής χλωρίδας μέσω της δημιουργίας μελισσοκομικών πάρκων.

Άμεσες ενέργειες για τη στήριξη του κλάδου της μελισσοκομίας

Αποζημίωση για μειωμένη παραγωγή μελιού: Τα έτη 2007 και 2008 οι μελισσοκόμοι όλης της χώρας αντιμετώπισαν σοβαρό πρόβλημα επιβίωσης λόγω της μειωμένης παραγωγής μελιού. Θα πρέπει να ληφθούν οι απαραίτητες ενέργειες ώστε να αποζημιωθούν οι μελισσοκόμοι  για τη μειωμένη παραγωγή των ετών 2007 και 2008.

Πετρέλαιο μελισσοκομικών αυτοκινήτων: Ο κλάδος της μελισσοκομίας, έχει αποκλειστεί από την επιστροφή του Ε.Φ.Κ του πετρελαίου κίνησης, γεγονός που αδικεί σημαντικά τους μελισσοκόμους της χώρας μας. Η επιστροφή του Ε.Φ.Κ στα μελισσοκομικά αυτοκίνητα, όπως συμβαίνει στους υπόλοιπους κλάδους της γεωργικής και κτηνοτροφικής παραγωγής, είναι δίκαιη και επιβεβλημένη.

Επιστροφή ΦΠΑ στο 12%: Βασικό αίτημα των μελισσοκόμων είναι να συμπεριληφθούν στην αύξηση της επιστροφής ΦΠΑ στο 12%. Η αύξηση του ποσού του ΦΠΑ είναι απολύτως δίκαιη και θα ανακουφίσει κατά κάποιον τρόπο τους μελισσοκόμους σ' αυτή τη δύσκολη  οικονομική  κατάσταση που βρίσκονται.

Νομοθεσία για τις αποστάσεις των μελισσοσμηνών: Οι αποστάσεις τοποθέτησης των μελισσιών από κατοικημένες περιοχές και δημόσιους δρόμους καθώς και η ελεύθερη τοποθέτηση μελισσών κατά την ανθοφορία σε δημόσιους, δημοτικούς και κοινοτικούς χώρους καθορίζονται από τους δύο θεμελιώδεις για τη μελισσοκομία νόμους 4856/1930 και 6238/1934, οι οποίοι ανταποκρίνονται πλήρως στις ανάγκες των μελισσοκόμων και θα πρέπει να παραμείνουν ως έχουν. Ο νομαδικός χαρακτήρας της Ελληνικής μελισσοκομίας, ο οποίος και πρέπει πάση θυσία να διατηρηθεί καθώς και ή έλλειψη μελισσοκομικών πάρκων δεν συνηγορούν για την οποιαδήποτε μεταβολή τους.

Σχέδια Βελτίωσης: Ένταξη των μελισσοκόμων στα σχέδια βελτίωσης του προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013 και άμεση υλοποίηση αυτού.

Ασφάλιση στον ΕΛΓΑ: Αύξηση της ανά κυψέλη και μελισσοσμήνος καταβαλλόμενης αποζημίωσης σύμφωνα με τις πραγματικές τιμές της αγοράς, ώστε ο μελισσοκόμος να πραγματοποιεί την αντικατάστασή τους χωρίς εκ μέρους του επί πλέον οικονομική επιβάρυνση.

Στους ασφαλιζόμενους κινδύνους του Κανονισμού Ασφάλισης Ζωικού Κεφαλαίου του ΕΛ.Γ.Α. να συμπεριληφθεί και το είδος Nosema ceranae το οποίο πλήττει ιδιαίτερα τη μελισσοκομία της χώρας μας τα τελευταία χρόνια, ενώ δεν υπάρχει κάποιο εγκεκριμένο σκεύασμα για την αντιμετώπισή του.

Ψεκασμοί εναντίον του εντόμου Marchalina hellenica σε πεύκα αστικών και περιαστικών περιοχών: Παρά τις διαμαρτυρίες του μελισσοκομικού κλάδου συνεχίζονται οι ψεκασμοί των πεύκων εναντίον του εντόμου Marchalina hellenica, στην ύπαρξη του οποίου βασίζεται το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής του ελληνικού μελιού.

Ζητούμε την απαγόρευση της χρήσης εντομοκτόνων σκευασμάτων και της απελευθέρωσης βιολογικών εχθρών εναντίον του Marchalina hellenica.

Αναλυτικότερα, οι εξελίξεις στην εγχώρια αγορά έχουν ως εξής:

Παραγωγή μελιού

Το ελληνικό μέλι είναι εξαιρετικής ποιότητας με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και γεύση που αναγνωρίζονται διεθνώς Σε αυτό συμβάλλουν πρωτίστως οι κλιματολογικές συνθήκες της χώρας μας που είναι ιδιαίτερα ευνοϊκές για την ανάπτυξη της μελισσοκομίας καθώς και η πλούσια και ποικίλη μελισσοκομική χλωρίδα.

Οι μεγαλύτερες ποσότητες μελιού προέρχονται από το πεύκο (55-60% της ετήσιας συνολικής παραγωγής μελιού), το έλατο (5-10%) και το θυμάρι (15%).

Η παραγωγή μελιού το 2008 ανήλθε, σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, σε 15.682 τόνους. Mε τη μεγαλύτερη παραγωγή να προέρχεται από τη Πελοπόννησο, ακολουθεί η Μακεδονία και η Στερεά Ελλάδα. Η παραγωγή μελιού εμφανίζεται μειωμένη το 2008 σε σύγκριση με το 2007 κατά 11% περίπου, ενώ η Μακεδονία εμφανίζεται ως η περιοχή με τη μεγαλύτερη μείωση (31% περίπου).

                          Πηγή: Εθνική Στατιστική Υπηρεσία

                          *: Προσωρινά στοιχεία

Το 2007 και το 2008, ωστόσο οι περισσότεροι μελισσοκόμοι βρέθηκαν σε απόγνωση και διαμαρτυρήθηκαν έντονα για μεγάλη μείωση στην παραγωγή μελιού που οδήγησε σε σημαντική απώλεια εισοδήματος. Στην αρνητική αυτή εξέλιξη συνέβαλαν οι ακραίες καιρικές συνθήκες που επικράτησαν κατά την παραγωγική περίοδο, (ξηρασία) που είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση της διάρκειας και της απόδοσης των ανθοφοριών.

Το 2009 εκτιμάται σε γενικές γραμμές παραγωγικότερο σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη. Σε αυτό βοήθησαν πρωτίστως οι καλές σε γενικές γραμμές καιρικές συνθήκες που επικράτησαν την παραγωγική περίοδο (καλή κατανομή βροχοπτώσεων χωρίς καύσωνες)

Εξαγωγές μελιού

Μικρό είναι το ύψος των ελληνικών εξαγωγών μελιού πλην όμως μεγάλες οι προοπτικές δεδομένου ότι το ελληνικό μέλι με την εξαιρετική του ποιότητα μπορεί να κερδίσει νέες και δυναμικές αγορές.

Οι εξαγόμενες ποσότητες μελιού το 2008 ανήλθαν σε 601 τόνους περίπου αντιπροσωπεύοντας αξία 2.996.867 € με μέση τιμή πώλησης 4,99 €/κιλό.

Ο κύριος όγκος των εξαγωγών μας κατευθύνεται κυρίως σε τέσσερις χώρες και συγκεκριμένα  στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Κύπρο, τη Γερμανία και τις ΗΠΑ που κάλυψαν το 2008 το 76 % περίπου των εξαγωγών.

Η μέση σταθμισμένη τιμή πώλησης του μελιού την τριετία 2006-2008 ήταν 4,9 €/κιλό χωρίς να παρουσιάσει σημαντικές αποκλίσεις.

Πηγή: ΕΣΥΕ

           * Προσωρινά στοιχεία

Εισαγωγές μελιού

Οι εισαγόμενες ποσότητες μελιού το 2008 ανήλθαν σε 2.736 τόνους περίπου αντιπροσωπεύοντας αξία 7.219.419 € με μέση τιμή πώλησης 2,64 €/κιλό.

Τα έτη 2006 και 2007 οι μεγαλύτερες ποσότητες προέρχονται κυρίως από τη Γερμανία, την Ισπανία, την Ουγγαρία και το Βέλγιο καλύπτοντας αντίστοιχα το 87% και το 74% περίπου  των εισαγωγών. Το 2008 οι μεγαλύτερες εισαγωγές προήλθαν από τη Βουλγαρία και ακολουθούν η Ισπανία η Γερμανία και το Βέλγιο καλύπτοντας το 93 % περίπου των εισαγωγών.

Η μέση σταθμισμένη τιμή εισαγωγής για την τριετία 2006-2008 ήταν 2,45 €/κιλό χωρίς να παρουσιάζει σημαντικές αποκλίσεις.

         Πηγή: ΕΣΥΕ

         *Προσωρινά στοιχεία

Τιμές παραγωγού

Τιμές παραγωγού χονδρική πώληση: Από τα στοιχεία που συγκέντρωσε η ΠΑΣΕΓΕΣ η τιμή παραγωγού (χονδρική πώληση) για το 2008 κυμάνθηκε από 3,30- 6,50 €/κιλό[1]

Η διακύμανση αυτή σχετίζεται με:

·         την κατηγορία του μελιού (μέλι ανθέων, ελάτης, πεύκου κλπ)

·         την προτίμηση των καταναλωτών για τοπικά επώνυμα προϊόντα, τα οποία και απολαμβάνουν υψηλότερες τιμές (πχ μέλι ελάτης Μαινάλου, πευκοθύμαρο Κρήτης)

·         τον τρόπο διάθεσης του προϊόντος ( έμπορος - τυποποιητής, συνεταιριστική οργάνωση )

·         την ποιοτική κατηγορία του προϊόντος,

·         τις συνθήκες της τοπικής αγοράς (π.χ τουριστική περιοχή)

·         τον όγκο παραγωγής

Τιμές παραγωγού λιανική πώληση: Οι τιμές πώλησης του μελιού απευθείας στον καταναλωτή, το 2008 κυμάνθηκαν για τις περισσότερες κατηγορίες μελιού από 7-9 €/κιλό. Θα πρέπει ωστόσο να αναφερθεί και η περίπτωση του θυμαρίσιου μελιού το οποίο σε ορισμένες νησιωτικές περιοχές πετυχαίνει ιδιαίτερα υψηλές τιμές πώλησης.

Πηγές για την υποστήριξη του τομέα της μελισσοκομίας

Τα προϊόντα μελισσοκομίας εντάχθηκαν το 2007 στις ειδικές διατάξεις του Κανονισμού 1234/2007 για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των γεωργικών αγορών και ειδικών διατάξεων για ορισμένα γεωργικά προϊόντα.

Ι) Μέτρα επιλέξιμα για ενίσχυση στα πλαίσια του κανονισμού 1234/2007

• Τεχνική βοήθεια προς τους μελισσοκόμους και τις ομάδες μελισσοκόμων,
• Καταπολέμηση της βαρροϊκής ακαρίασης,
• Εξορθολογισμός των μετακινήσεων
• Μέτρα στήριξης για τα εργαστήρια ανάλυσης των φυσικοχημικών ιδιοτήτων του μελιού,
• Μέτρα στήριξης για την ανασύσταση του κοινοτικού μελισσοκομικού κεφαλαίου.
• Συνεργασία με ειδικευμένους φορείς για την υλοποίηση προγραμμάτων εφαρμοσμένης έρευνας στον τομέα της μελισσοκομίας και των μελισσοκομικών προϊόντων.

ΙΙ) Ειδικά μέτρα για τη γεωργία στα μικρά νησιά του Αιγαίου

Καν(ΕΚ)1405/2006 του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό ειδικών μέτρων για τη γεωργία στα μικρά νησιά του Αιγαίου και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1782/2003

ΙΙΙ) Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013

Κανονισμός (1698/2005 του Συμβουλίου), Στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ).

Οι εξελίξεις στην παγκόσμια αγορά μελιού

Παγκόσμια παραγωγή

Η παγκόσμια παραγωγή μελιού μειώθηκε σε ποσοστό 3,15%. το 2007 σε σύγκριση με το 2006 φθάνοντας τους 1.400.491 τόνους. Σύμφωνα με τα στοιχεία του FAO[2] η μείωση αυτή προέρχεται κυρίως από την Αμερική και την Ευρώπη. Η διαταραχή ή σύνδρομο κατάρρευσης των μελισσιών Colony collapse disorder (CCD) ευθύνεται κυρίως για τη μείωση στον αριθμό των μελισσών στην Αμερική.

               Πηγή :FAO

Όπως φαίνεται αναλυτικότερα από τα στοιχεία του πίνακα 2. η Κίνα παραμένει η πρώτη παραγωγός χώρα στον κόσμο με παραγωγή μελιού 303.220 τόνους και ποσοστό παραγωγής 21,65%. Ακολουθούν η Ευρωπαϊκή Ένωση ( 27 χώρες μέλη) με  193.695 τόνους και ποσοστό 13,83%, η  Αργεντινή με 81.000 τόνους, η Τουρκία με 73.935 τόνους, και η Ουκρανία με 67.700 τόνους και ποσοστό 5,78% ,5,27% και 4,83% αντίστοιχα.

                Πηγή :FAO

Η παραγωγή μελιού στις Η.Π.Α. το 2008 μειώθηκε εξαιτίας της οικονομικής κρίσης (μείωση των μετακινήσεων των μελισσιών) και της ξηρασίας με αποτέλεσμα την αύξηση της τιμής του μελιού. Η μείωση αυτή εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί και το 2009. Σε μια προσπάθεια να καθοριστεί η φύση της αγοράς του μελιού παρατηρείται από τα τέλη του 2008 στις Η.Π.Α μια συστηματική προσπάθεια υποτίμησης του κινέζικου μελιού, μέσω της επιβολής δασμών. Τον Ιανουάριο του 2009 επεβλήθη δασμός $2,85/Kg στο κινέζικο μέλι.. Στην Αργεντινή επίσης ακραία καιρικά φαινόμενα (ξηρασία) οδήγησαν σε σημαντική μείωση

της παραγωγής του μελιού το 2008.[3]

Παραγωγή μελιού στην Ε.Ε.

Η Ε.Ε. είναι δεύτερη στην παραγωγή μελιού παγκοσμίως, με ποσότητες οι οποίες ανήλθαν για το 2007 σε 193.695 τόνους. Αναλυτικότερα στον πίνακα που ακολουθεί παρατηρούμε την παραγωγή μελιού στα κράτη μέλη της Ε.Ε με την Ισπανία να κατέχει σταθερά την πρώτη θέση, και την Ελλάδα να βρίσκεται στην τέταρτη θέση με 17.690 τόνους. Οι χώρες στις οποίες σημειώνεται η μεγαλύτερη μείωση παραγωγής το 2007 σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά ήταν η Φιλανδία, η Βουλγαρία, η Λετονία και η Σλοβενία.

                        Πηγή: FAO

Εισαγωγές - Εξαγωγές

Η Ε.Ε. είναι ελλειμματική σε μέλι με βαθμό αυτάρκειας γύρω στο 60%. Μόνο μερικές χώρες της Ε.Ε είναι απολύτως αυτάρκεις όπως για παράδειγμα η Γερμανία, η Ουγγαρία, η Ισπανία η Γαλλία και η Ρουμανία. Για να καλύψει τις ανάγκες της η Ε.Ε. κάνει εισαγωγές από τις χώρες αυτές αλλά και από χώρες εκτός Ε.Ε. Στον πίνακα 4 παρατηρούμε ότι οι περισσότερες εισαγωγές εκτός Ε.Ε. προέρχονται από την Αργεντινή σε ποσοστό 42% και ακολουθούν το Μεξικό με 17% και η Ουρουγουάη με 10%. Το 2007 οι εισαγωγές μελιού στην Ε.Ε. μειώθηκαν κατά 13% περίπου σε σχέση με το 2006.

                  Πηγή : Eurostat

Οι εξαγωγές που πραγματοποίησε το 2007 η Ε.Ε. σημείωσαν μια άνοδο της τάξεως του 25% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται οι χώρες στις οποίες η Ε.Ε. εξάγει τις μεγαλύτερες ποσότητες μελιού.

               Πηγή : Eurostat

Εξέλιξη τιμών

Η τιμή του μελιού στην παγκόσμια αγορά επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες. Καθοριστικό ρόλο στο ύψος της τιμής διαμορφώνουν οι καιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, οι τυχόν απαγορεύσεις εισαγωγών από κάποιες χώρες αλλά και οι διάφορες ασθένειες των μελισσών. Όλοι αυτοί οι παράγοντες είτε μεμονωμένοι είτε σε συνδυασμό μεταξύ τους επηρεάζουν το ύψος της τιμής τους μελιού.

Δεδομένου ότι κύριοι προμηθευτές μελιού στον κόσμο είναι η Αργεντινή η Κίνα και το Μεξικό είναι αυτονόητο ότι οι εξελίξεις στην παραγωγή των χωρών αυτών έχουν ισχυρή επιρροή στις τιμές του μελιού που καταβάλουν οι εισαγωγείς. Στους πίνακες που ακολουθούν απεικονίζεται η μέση τιμή εισαγωγής μελιού στην Ε.Ε.  καθώς και η μέση τιμή εξαγωγής μελιού από την Ε.Ε.

[1] Στο εύρος των τιμών παραγωγού δεν συνυπολογίστηκε το θυμαρίσιο λόγω των μικρών ποσοτήτων που διατίθενται χονδρικώς 

[2] FAO:Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών

[3] Ronald P. Phipps Bee Culture  «International Honey Market - Challenges and Opportunities», September 17, 2009.